صفحه اصلی » آپارتاید جنسیتی

آپارتاید جنسیتی

zanaan.com آپارتاید جنسیتی

  

زنان در جامعه سنتی و مردسالار همواره با تبعیض‌های گسترده‌‌ای روبرو بوده‌اند،‌ ولی با نگاهی گذار به چهل سال و اندی گذشته براحتی مشاهده می‌کنیم که تبعیض قانونی و حاکمیتی در مورد زنان تا چه حد روزافزون بوده‌ است.

سایت زنان بررسی می‌کند: زنان در پیشبرد و پیروزی انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ نقض بسزایی داشتند. آن‌ها حتی در دوران جنگ تحمیلی لحظه‌ای از حمایت بی چون و چرای خود از نظام و مملکت دست برنداشتند. ولی در مقابل تمام این فداکاری‌ها همواره مورد تبعیض قرار گرفته و به عنوان شهروند درجه دو به حساب آمده‌اند.

 در جوامع سنتی و پیشا‌مدرن، زنان شهروندان درجه دو محسوب می شدند و از حقوق برابر با مردان در حوزه‌های اجتماعی و سیاسی برخوردار نبودند. با تحولات تکنولوژی و تکیه کمتر جوامع بر قدرت بازو و کار یدی،‌ توانایی‌های فکری افراد جامعه اهمیت بیشتری پیدا کرد. در همین راستا، رفته رفته زنان توانستند ثابت کنند که در عرصه‌های فکری و فرهنگی چیزی از مردان کم ندارند و بر همین اساس بود که امکان برابری حقوق زن و مرد فراهم شد. هرچند ایران تا سالهای ابتدایی قرن بیستم هنوز جامعه ای کاملا سنتی بود، ولی زنان ما، در مقایسه با دیگر کشورهای خاورمیانه (و حتی بعضی از کشورهای اورپایی)‌ سریعتر وارد حوزه فرهنگ و سیاست شدند. هنوز هم البته فرهنگ مردسالارانه در جامعه ما پررنگ است، ولی در بسیاری موارد شاهدیم که تبعیض علیه زنان نه از طرف جامعه، بلکه از سوی حاکمیت و نخبگان دینی اعمال می شود و از طریق قوانین تبعیض آمیز به اجرا در می آید. نگاهی به تمرکز غیرمنطقی حاکمیت بر مسئله حجاب (که در این روزها دوباره داغ شده) و مقاومت طبقه شهری علیه این فشارها نشان از عدم هماهنگی میان حاکمیت و مردم دارد.

نگاهی به سخنان زعمای دینی و سیاسی ما می تواند روشنگر مطلب باشد. برای مثال آیت‌الله محسن اراکی، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، گفته‌اند که در نگاه اسلامی و بر پایه تقسیم کار، مسئولیت داخل خانه با خانم خانه و مسئول بیرون خانه با مرد است. در توضیح بیشتر به ضرب‌المثل «مسجدِ زن، خانه‌اش است» و یا در مورد این‌که توصیه می‌شود زن از خانه بیرون نیاید، آیت‌الله اراکی توضیح می‌دهد که این سخنان به معنای حبس خانم در خانه نیست، بلکه به معنای عدم ترک محل مسئولیت است!

از سوی دیگر،‌ این عضو مجلس خبرگان رهبری،‌ «عدم فرزندآوری» را یکی از آفات جامعه می‌نامد و دلیل آن را خودخواهی و زیر بار مسئولیت خانه نرفتن می‌شمرد. سایت زنان مفصلا به موارد و دلایل ازدواج‌های دیر هنگام، عدم فرزندآوری و تمایل به فرزند کمتر داشتن پرداخته‌است و ریشه‌های اقتصادی و اجتماعی این مسائل را به‌دقت بررسی کرده‌است.

بیشتر بخوانید:

متاسفانه صدا و سیما و رسانه‌های دولتی هم الگویی مردسالارانه را از خانواده ترسیم می کنند. سایت فارس نیوز راجع به مادر دهه هشتادی با چهار فرزند که لقب جوان‌ترین مادر ایرانی برازنده‌اش است می‌نویسد و وی را به‌عنوان سوژه یک مقاله مفصل قرار می‌دهد. وقتی‌که از خانم فاطمه شریف زاده سوال می‌شود که یک دختر بچه ۱۳ ساله چه تصویری از زندگی مشترک، ازدواج و خانه داری در ذهنش دارد، او که حالا مادر ۴ فرزند است، از خودش می‌گوید: «من فرزند بزرگ خانه بودم و بیشتر از سنم می‌فهمیدم. بعضی از دخترهای فامیل ما آن زمان هنوز عروسک بازی می‌کردند و یک عروسک همیشه همراهشان بود. اما من اینطوری نبودم. پدرم با توجه به همه این شرایط بود که اجازه داد خواستگار به خانه بیاید و من هم موافقت کردم. همه مخالف بودند و به پدر و مادرم فشار آوردند که مگر زمان قدیم است که دخترها را ۱۳ سالگی شوهر می‌دادند؟ با زندگی دخترت این کار را نکن. خلاصه همه هر کاری که از دستشان بر می‌آمد انجام دادند که این وصلت سر نگیرد. خلاصه بله را گفتیم و مقدمات ازدواج یکی یکی فراهم شد..»

بی‌شک موارد استثنایی وجود دارند که کودکی بیشتر از سنش درک و فهم داشته باشد ولی وقتی اختلاف سنی زیادی مطرح می‌شود، چگونه می‌توان شاهد خانواده‌ای بود که در آن «مردسالاری» جایی ندارد. سایت زنان در مورد کودک همسری هم که یکی از بارز و فاحش‌ترین موارد تبعیض علیه زنان جامعه است، به کررات پرداخته‌است.

بیشتر بخوانید:

در ضمن تبلیغات بی‌سابقه برای تشویق زنان به ماندن در خانه و پرداختن به امور پخت و پز و شست و شو و رسیدگی به وضعیت کودکان، طرح‌های ایجاد فشار بر روی زنانی که در کوچه و بازار حضور دارند هم به شکلی روزافزون در حال ازدیاد است. آیت‌الله سید ابراهیم  رئیسی، در جلسه شورای‌عالی انقلاب فرهنگی با توجه به دستور کار شورای‌عالی انقلاب فرهنگی درباره موضوع حجاب و عفاف، دبیرخانه شورا را موظف کرد با همکاری همه دستگاه‌ها و نهادهای فرهنگی و اجرایی نسبت به اجرای قانون مصوب مجلس شورای اسلامی و قانون سال ۱۳۸۴ شورای‌عالی انقلاب فرهنگی اهتمام لازم را داشته باشند. دگر بار ایشان تقصیر را به گردن استکبار جهانی انداخت که در پی ترویج فساد در جامعه اسلامی و انقلابی گام برداشته تا به هدفش یعنی تضعیف و تخریب پایگاه معنوی و ارزش‌های دینی برسد.

اعضای شورای‌عالی انقلاب فرهنگی گزارش‌های دستگاه‌های مختلف درباره وضعیت اجتماعی مرتبط با موضوع حجاب و عفاف را مورد بررسی قرار دادند. بر اساس این گزارش‌ها که حاکی از نگرانی و مطالبه وسیع و گسترده مردم از وضعیت سلامت خانواده، فرزندان و نسل جوان بود، بر لزوم انجام وظایف و مسئولیت‌های در نظر گرفته شده برای دستگاه‌های مختلف در قوانین و مقررات مصوب مربوط به حجاب و عفاف تاکید کردند.

دغدغه زنان در جامعه امروزی، بیش از هر چیزی، حق مشارکت در امور قانون‌گذاری و اجرایی کشور است. تبعیض علیه زنان و نگه‌داشتن آن‌ها در خانه و مقابله با زنانی که در خارج از خانه هستند،  راه‌کار درستی برای جامعه امروز ما نیست و تنها به آپارتاید جنسیتی می انجامد. اوضاع نابسامان اقتصادی که هر روز بد از بدتر می‌شود، باید در صدر اموری کاری نظام و دولت باشد. در این راستا، مشارکت اجتماعی و اقتصادی زنان – در کنار و به اندازه مردان – از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است.

zanaan.com عضویت در کانال تلگرامی سایت زنان