صفحه اصلی » مرز مبهم میان «تشویق» و «فشار» بر روی زنان ایران برای فرزندآوری

مرز مبهم میان «تشویق» و «فشار» بر روی زنان ایران برای فرزندآوری

zanaan.com فرزندآوری

  

آقای محسن معروفی که یکی از کارشناسان نامدار در امر سیاستگذاری اجتماعی بشمار می‌آید، در باره مسائل مالی خانواده‌ها و ذهنیت زوج‌های جوان، در مورد فرزندآوری، نکات بسیار مهم و حائز اهمیتی را بیان میکند.

سایت زنان بررسی می کند: در زمینه سیاست‌های جمعیتی، ایشان توجه جامعه و سیاستگذاران را به چند نکته مهم متوجه می‌کند. در سال‌های اخیر، مخصوصا در سال ۱۴۰۰ یکی از مهمترین مسائلی که مرتبا مورد بحث مسئولان، کارگزاران حکومتی و وسايل ارتباط جمعی بود، و همه بطور جدی روی آن مانور می‌دادند، تشویق و ترغیب مجردها به «ازدواج و فرزندآوری» بوده است.

مسئله کاهش جمعیت پدیده‌ای است که کشورهای درحال توسعه و توسعه‌یافته نیز با آن مواجه‌اند و به آن خاطر، به دنبال سیاستگذاری‌هایی برای افزایش جمعیت هستند. دلیل این حساسیت‌ها هم کاهش باروری و حرکت جمعیت به سمت پیر شدن است که به اعتقاد آقای معروفی دو دلیل عمده دارد. وضعیت نابسامان معیشتی و مسائل مالی از یک سو و تغییر ذهنیت زوج‌های جوان از سوی دیگر. در شرایط سخت تحریمی و مشکلات دیگری نظیر فساد‌های مالی مسئولان، اختلاس، مدیران نادرست و ناکارآمد، مهره‌چینی‌های نابجا و موارد مشابه، فشارهای زیادی از لحاظ اقتصادی در سال‌های اخیر به مردم وارد شده است. درآمدها به حدی کاهش یافته که امکان داشتن فرزندان دوم و بیشتر تقریبا ناممکن شده. هزینه‌های لجام‌گسیخته و سرسام‌آور، بسیار بالا رفته و هزینه‌های خدماتی، بهداشتی و درمانی و همچنین هزینه‌های نگهداری از فرزندان بسیار گران شده و به ارقامی نجومی تبدیل شده‌اند. این امر در کلان‌شهرها خیلی بیشتر از شهرهای کوچک‌تر به چشم می‌خورد که در آنها زوجین مجبورند هر دو شاغل باشند و بیشتر وقتشان را در خارج از منزل و در محل کار بگذرانند. به همین دلیل، آنها توان اجرای وظایف پدری و مادری را ندارند که این موضوع می‌تواند صدمات جبران ناپذیری به جامعه وارد کند. حال اگر مسئولیت این والدین مشغول به کار، در قبال چندین فرزند باشد این موضوع ممکن است روی یک نسل اثرات نامطلوبی بگذارد.

بیشتر بخوانید:

در مورد رابطه موضوع «فرزندآوری» و «خشونت علیه زنان» اتفاق نظر جامعی در میان کارشناسان وجود ندارد. ولی شاید پرداختن به موضوع خشونت علیه زنان به بررسی وقایع دلخراشی که مخصوصا در سال ۱۴۰۰ اتفاق افتادند یاری کند. چراکه برخورد مردان با زنانی که در زندگی آنها هستند، ریشه در تربیت و پرورشی دارد که آن مرد در دوران کودکی از والدینش و مخصوصا، از طرف مهمترین زن زندگیش در دوران کودکی، یعنی مادرش دریافت کرده‌است. مادری که توان و شایستگی تربیت و پرورش یک فرزند را ندارد، چگونه می‌تواند تربیت چندین فرزند را به‌عهده بگیرد. طرح صیانت، کرامت و تأمین امنیت بانوان در برابر خشونت در زمستان ۱۳۹۹ و لایحه حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت در بهار ۱۴۰۰ اعلام وصول شده و مرکز پژوهش‌های مجلس به‌عنوان بازوی کارشناسی مجلس شورای اسلامی، بررسی این متون را از بیش از یکسال پیش، در دستور کار خود قرار داده و ضمن ایجاد کارگروهی مرکب از دفاتر مطالعات حقوقی، مطالعات فرهنگی و آموزش و اجتماعی، با برگزاری جلسات متعدد با دستگاه‌های اجرایی، قوه قضائیه و فعالان حوزه زنان و خانواده به بررسی اصل موضوع و ارزیابی مواد این لایحه پرداخته است. مراحل نهایی در این زمینه اگرچه در زمان‌های متعدد مطرح می‌شود، ولی زنان از تأخیر موجود در تصویب لایحه‌ مذکور، در بازه‌های زمانیِ متعدد جان می‌دهند و به اصطلاح، ولی و قیم زنان حق دارند، جان زنی را بگیرند، سرش را دور شهر بچرخانند تا تعصب جاهلیت خود را به رخ مردمان شهر بکشند! آنچه از خلأ قانونی در این زمینه دیده می‌شود، جان‌دادن زنان و اسارت دختران است. خانم فاطمه قاسم‌پور، رئیس فراکسیون زنان مجلس، سال گذشته درباره آخرین وضعیت لایحه جلوگیری از خشونت علیه زنان اذعان داشت که بررسی اولیه لایحه خشونت علیه زنان به اتمام رسیده و منتظر ورود به کمیسیون زنان برای بررسی است که بعد از اتمام بررسی در کمیسیون زنان، بدون نوبت در ابتدای سال ۱۴۰۱ به صحن علنی مجلس خواهد آمد.

البته این موضوع را هم باید ذکر کرد که در حال حاضر بعضی از دیگر کشورها هم به موضوع «فرزندآوری» اهمیت می‌دهند ولی آن کشورها بطور موازی و همزمان به مسائل جنبی خانواده، موقعیت معیشتی، ایجاد مدارس و برنامه‌ریزی‌های صحیح برای امور آموزش و پرورش و موارد مشابه هم سخت در تکاپو هستند. ولی متأسفانه در کشورمان به موارد جنبی موضوع فرزندآوری توجه ویژه‌ای نمی‌شود. تا آنجا که رهبر معظم انقلاب اسلامی هم شکوه و گلایه‌هایشان را علنی و رسانه‌ای کردند. رهبری مشخصا خطاب به عده‌ای گفتند که «مسئولینی که بایستی عملاً دنبال کنند و زمینه‌ها را فراهم کنند، آن کار لازم [برای افزایش جمعیت] را انجام نمی‌دهند. البته مسئولین [رده]بالا می‌گویند قبول داریم، اما مسئولین میان درست عمل نمی‌کنن.» از بندهای بسیار مهم سیاست‌های کلی «خانواده» که متاسفانه نه از طرف دولت و نه از طرف مجلس به آنها هیچگونه توجهی نشده، می‌توان به بند ۹. ارتقاء معیشت و اقتصاد خانواده‌ها با توانمندسازی آنان برای کاهش دغدغه‌های آینده آنها درباره اشتغال، ازدواج و مسکن و همچنین به بند ۱۲. حمایت از عزت و کرامت همسری، نقش مادری و خانه‌داری زنان و نقش پدری و اقتصادی مردان و مسؤولیت تربیتی و معنوی زنان و مردان و توانمندسازی اعضای خانواده در مسؤولیت‌پذیری، تعاملات خانوادگی و ایفاء نقش و رسالت خود اشاره کرد.

همانطور که در عنوان این مقاله ذکر کردم، بین «تشویق» و «فشار» از زمین تا آسمان فاصله است. به اعتقاد کارشناسان هر گونه اعمال فشار، ابراز خشونت و اصرار بی‌حد به زنان این سرزمین نتیجه‌ای معکوس خواهد داد. چنان‌که تمایل به فرزند‌آوری در میان زنان کمتر و کمتر شده‌است. ولی مهمتر از آن تشویق‌های پوچ و توخالی است که بدون هیچگونه پشتوانه علمی و عملی فقط در حد حرف و حکایت باقی می‌ماند. امید به آینده و در اختیار داشتن منابع لازمه برای تامین خانواده، همکاری و همیاری مردان در تعلیم و تربیت خانواده از ساده‌ترین خواست‌های زنان جامعه است. حاکمیت نیز به باید به موضوع فرزندآوری فراتر از یک «شعار» بنگرد و تا زمانی که اصول شانزده‌گانه سیاست‌های کلی «خانواده» که مد نظر رهبری است، کاملا به مرحله اجرایی در نیامده‌اند، شعار را کنار بگذارند و کمر همت را برای بهبودی اوضاع معیشتی مردم ببندند.

zanaan.com عضویت در کانال تلگرامی سایت زنان