صفحه اصلی » اشتغال زنان درگیر خودتحریمی‌ها

اشتغال زنان درگیر خودتحریمی‌ها

  

در ادبیات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی ما سخن از توانمند کردن زنان، مشارکت زنان، لزوم رعایت حرمت زنان، تساوی حقوق اجتماعی زنان، و… بسیار رفته است، اما چنین سخنانی هیچگاه نتوانسته در فرهنگ نهادینه،‌ قوانین یک سویه به نفع مردان،‌ و رفتار تبعیض‌گرانه نسبت به زنان تغییری ایجاد کند، و به این نیمی از جمعیت کشور که می تواند با ورود به عرصه اقتصادی و سیاسی، کارآفرینی، نوآوری‌های خلاقانه و استعدادهای کم نظیر نیروی مضاعفی برای پیشرفت هرچه بیشتر جامعه باشد متاسفانه فرصتی برای اثبات لیاقت‌ها و استعدادهایش داده نشده است.

سایت زنان بررسی می کند:‌ موسسه بین‌‌المللی کار در گزارش سال ۲۰۱۹ خود مشارکت نیروی کار زنان را در ایران حدود ۱۷ درصد اعلام کرد، در حالی که در همان سال مشارکت اقتصادی زنان در عربستان و پاکستان حدود ۲۲ درصد، در ترکیه ۳۴ درصد و در امارات ۵۲ درصد گزارش شده بود.

علاوه بر ابعاد فرهنگی و اجتماعی عدم اشتغال زنان، باید توجه داشت که در شرایط کنونی کشور که مشکلات اقتصادی حرف اول را می‌زند و در پی تحریم‌ها و نیز سوءتدبیرهای اقتصادی داخلی، وضعیت معیشتی خانوارها با چالش‌های جدیدی روبرو شده، وضعیت اشتغال زنان اهمیت بیشتری پیدا کرده و حضور پررنگتر زنان در بازار کار ضروری شده است. برغم این نیاز اما، ایران از زیرساختارهای حقوقی و فرهنگی لازم برای حمایت از اشتغال زنان برخوردار نیست و این موضوعی است که به شکل‌های مختلف (از جمله خشونت در محل کار، تبغیض در استخدام، و غیره) جلوه پیدا می‌کند و نشانگر خودتحریمی‌های گسترده در این حوزه است. در سالهای اخیرا معمولا مسئولان تحریم ها را عامل اصلی مشکلات معیشتی مردم معرفی کرده اند که البته این موضوع دور از واقعیت نیست. ولی در مقابل مسئله تحریم های خودکرده یا به تعربیری «خود تحریمی‌ها» را هم نمی توان در این حوزه نادیده گرفت که شامل قوانین دست و پاگیر و نامناسب برای اشتغال و توسعه اقتصادی کشور می‌شود.

جای تاسف بسیار است که با وجود نیاز حیاتی به نیروی فعال انسانی برای حرکت هرچه سریع‌تر چرخ اقتصاد، سهم زنان از مشارکت در اقتصاد کشور نادیده گرفته می شود و تعداد زنانی که شغل خود را از دست می دهند بسیار بیش از مردان است. به عنوان نمونه طی یک سال از تابستان ۹۹ تا تابستان سال جاری، حدود ۱۵۲ هزار زن و یا طبق آماری دیگر ۱۷۷ هزار زن از فعالیت‌های اقتصادی کنار گذاشته شده‌اند، در حالی که در همین بازه زمانی ۳۴ هزار نفر مرد به جمعیت فعال کشور افزوده شده است و به این ترتیب نرخ بیکاری. به همین نسبت آمارهای دیگر نیز حاکی از افزایش جمعیت زنان بیکار در کشور به میزان دو برابر مردان است،‌ گویا این که برخی پژوهش‌ها نقش فعالیت زنان در حوزه اقتصادی را زیر ۵ درصد می دانند.

از سوی دیگر،‌ به گفته یک پژوهشگر حوزه زنان،‌ متأسفانه در حال حاضر مشاغل مناسبی برای اشتغال بانوان که از بیمه و مزایای مناسبی برخوردار باشد وجود ندارد و افراد نمی‌توانند بر اساس تخصص و مدرک تحصیلی خود مشغول به کار شوند به همین دلیل مجبور به کار در مشاغلی می‌شوند که بتوانند هزینه‌های زندگی خود را تأمین کنند. فرشته روح افزا مشکلات دیگر در اشتغال زنان را تضییع حقوق آنان در محیط کار،‌ اجحاف و وجود قوانینی به دور از شان بانوان می داند و بر این باور است که باید مراکز خاصی با پوشش و امنیت مناسب برای زنان تدارک دیده شود و مدیریت صحیح در این راه صورت گیرد.

در عرصه کارآفرینی نیز زنان کارآفرین با مشکلات بسیاری دست به گریبانند که بسیار فراتر از چالش‌های تحریمی برای پیشبرد اهداف اقتصادی است. به گفته نفیسه عروجی، یکی از اعضای انجمن ملی زنان کارآفرین،‌ اشتغال زنان چالشی بزرگ است و قوانین نیز از زنان حمایت نمی کند و ما در تمام زمینه‌ها حتی کارآفرینی با تفکر زن‌ستیز روبرو هستیم. بانوی کارآفرین، فاطمه مقیمی نیز می گوید زنان فعال اقتصادی به واسطه آنکه توان محدودی در تامین وثایق دارند، در دریافت تسهیلات بانکی با موانع جدی روبه‌رو هستند. امروز اگر یک بانوی کارآفرین متقاضی استفاده از تسهیلات بانکی باشد باید به تنهایی و رأسا سند ملکی در رهن بانک بگذارد که با توجه به عرف جامعه ایران و اجازه‌ای که باید از همسر یا پدر داشته باشد، سخت و تا حدودی ناممکن به نظر می‌رسد. وی می افزاید: از دیگر مصائبی که زنان کارآفرین در ایران با آن مواجه هستند، دشواری برای برقراری ارتباط با شرکای خارجی و امکان مذاکرات مستقیم با آنان در خارج از کشور است، به طوری که یک بانوی بازرگان برای خروج از کشور با هدف مذاکره با شرکت‌های خارجی، نیاز به اخذ اجازه خروج از همسر یا پدر خود دارد که این نیز به چالشی برای این بخش از جامعه اقتصادی کشور تبدیل شده‌ است.

متاسفانه طی سال‌ها سیاست‌های دولت‌ها و قوانین موجود برای توان افزایی زنان و دختران و دستیابی به عدالت جنسیتی نیز نتوانسته با نابرابری‌ها و تبعیض‌هایی که بر علیه زنان در نظام اجتماع و حتی در خانواده نهادینه شده مبارزه کند و عبور از مسیر پرپیچ و خمی که زنان برای کسب اعتبار باید طی کنند دشوارتر شده است. به گفته رومینا امینی، روانشناس اجتماعی و استاد دانشگاه، بهترین هدیه به زنان کشور توانمند کردن آنان است و بخشی از توانمندی زنان در اشتغال آن‌ها و نیاز به استقلال مالی است. وی فرهنگ سازی در خصوص مسائل زنان و ایجاد امنیت روحی و روانی در جامعه و محیط کار با کاهش نگاه جنسیتی به زنان را از موارد مهم دیگر برای بهبود وضعیت زنان می داند.

توران ولی مراد،‌ جامعه‌شناس حوزه زنان با این باور که در عرصه اقتصادی مردان همه پست‌ها را برای خودشان می خواهند و زنان تنها ابزاری برای جمع‌آوری رأی هستند می گوید مردان فرصت‌ها را از زنان گرفته‌اند و این تبعیض است که با برخورد قانونی حل نمی‌شود و باید حرکت‌های اجتماعی در این زمینه انجام شود، در دانشگاه‌ها، خبرگزاری‌ها، سفارت‌خانه‌ها و بیشتر محیط‌‌های کاری بیشتر کارکنان مرد هستند و کمتر از وجود زنان توانمند در این حوزه‌ها استفاده می شود.

همان طور که نسیم توکل عضو اتاق بازرگانی تهران گفته در بیشتر کشورها در حوزه اقتصادی تناسب تعداد زنان و مردان وجود دارد. کشورها برای توسعه پایدار نیاز به فعالیت اقتصادی و کارآفرینانه دارند. فعالیت کارآفرینانه به عنوان یک فعالیت ارزش آفرین به رشد و توسعه اقتصادی کشور کمک می کند. اگر این فقط بر دوش مردان باشد به این معنا است که کمتر از نصف جمعیت بار کل کشور را بر می دارد. اگر زنان وارد صحنه شوند به این معنا است که کشور با همه قوا وارد کار شده است.

zanaan.com عضویت در کانال تلگرامی سایت زنان