صفحه اصلی » مقایسه موقعیت زنان در کشورهای اسلامی ـ بخش دوم (پاکستان)

مقایسه موقعیت زنان در کشورهای اسلامی ـ بخش دوم (پاکستان)

  

در ادامه سلسله مقالات در حال انتشار برای مقایسه‌ کردن موقعیت زنان در ایران و در کشورهای منطقه، این‌بار به شرایط اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و حقوقی زنان در کشور جمهوری اسلامی پاکستان می‌پردازیم.

سایت زنان بررسی می کند:‌ همانطور که قبلاً هم اشاره کرده بودیم، هدف سایت زنان از نگارش این سری مقالات، تحلیل موقعیت زنان در کشورهای منطقه و مقایسه آن با موقعیت زنان در ایران است تا برای بهبودی جایگاه زنان در کشورمان، راهکارهای استفاده شده در دیگر کشورها را بررسی کنیم و از آن‌ها بهره ببریم.

zanaan.com زنان پاکستانریشه نام کشور پاکستان به معنی سرزمین پاکی است. این منطقه بخشی از سرزمین‌های هند غربی بوده‌ که جمعیتش تقریباً تماماً مسلمان است. .راج بریتانیا که به معنای «حکومت تاج و تخت بریتانیا» بر شبه قاره هند بود از سال ۱۸۵۸ تا ۱۹۴۷ ادامه داشت که شامل کشورهای هند، پاکستان، میانمار و بنگلادش امروزی می‌شد. در اواخر حرکت‌‌های ملی که به رهبری مهاتما گاندی بر علیه استعمار انگلیس در شبه قاره هند بوجود آمده‌بود و یکی از مهمترین ویژگی‌های آن، مقاومت غیر خشونت‌آمیز بود، رفته رفته دوران حکومت بریتانیا پایان یافت و در سال ۱۹۴۷ میلادی، امپراطوری بریتانیایی-هندی به دو کشور مستقل تقسیم شد. در شرق با اکثریت هندو، قلمرو هند بوجود آمد و در غرب با اکثریت مسلمان، قلمرو پاکستان.  رهبری مردم پاکستان را محمدعلی جناح که از یاران و نزدیکان گاندی بود در دست داشت. پس از استقلال یافتن پاکستان در سال ۱۹۴۷ میلادی، در سال ۱۹۵۷ میلادی اولین کشور «جمهوری اسلامی» بنیانگذاری شد. در این قائله، بی‌شک نقش فاطمه جناح کلیدی و بسیار پر اهمیت بود.

zanaan.com زنان پاکستان

فاطمه جناح خواهر محمدعلی جناح، یک جراح دندانپزشک، سیاستمدار خبره و از حامیان سرسخت حقوق زنان بود که به‌عنوان اولین والی پاکستان انتخاب شد. او که شدیداً منتقد راج بریتانیا بود به‌عنوان رهبر «مسلم لیگ» از ایده دوکشوری دفاع می‌کرد. پس از استقلال پاکستان، انجمن زنان پاکستان را تأسیس کرد که نقش برجسته‌ای در امور زنان مخصوصاً در مورد مسائل و مشکلات زنان مهاجر در کشور تازه تأسیس پاکستان ایفا می‌کرد. وی،‌ بواسطه رفتار و عملکردش، لقب «خاتون پاکستان» یا «مادر ملت» را کسب کرده‌بود. پیش از استقلال، خانم جناح، یک نقش کلیدی در اتحادیه دانشجویان زن مسلمان هند داشت. مسلماً باید از او به‌عنوان اولین زنی نام‌ برد که در صحنه سیاسی پاکستان نقش بسزایی ایفا کرد. ایشان، حتی پس از مرگ برادرش، در دنیای سیاست پاکستان باقی‌ماند و به فعالیت‌هایش ادامه داد ولی بواسطه نگرانی دولت وقت بخاطر محبوبیتش، از تماس با مردم ممنوع بود. حتی پیام رادیویی‌اش به مردم پاکستان با سانسور شدید دولتی روبرو شد. در سال ۱۹۶۵ فاطمه جناح بر علیه دولت نظامی و دیکتاتوری ژنرال ایوب خان در انتخابات ریاست جمهوری شرکت کرد. تعداد زیادی از احزاب پاکستان از او قویاً حمایت کردند و بر خلاف محدودیت‌های سیاسی و امنیتی، ایشان در شهرهای بزرگی مثل کراچی پیروز شد ولی نتوانست رئیس جمهور.

بیشتر بخوانید:

zanaan.com زنان پاکستان

مسلماً اوج حضور زنان پاکستانی در صحنه سیاسی کشور در سال ۱۹۸۸ میلادی و در زمانی که بی‌نظیر بوتو به مقام نخست وزیری پاکستان انتخاب شد، رقم خورد. وی همچنان در پست‌های مهم و کلیدی دیگری چون وزیر دارایی و وزیر دفاع پاکستان نیز از تعیین کنندگان خط مشی کشور پاکستان بود. بی‌نظیر بوتو در دامن والدین سیاستمداری بزرگ شد. مادرش (نصرت بوتو)‌ یک ایرانی کرد تبار و پدرش (ذوالفقار علی بوتو) از لارکانه در راج بریتانیا بود. بواسطه حضور پدرش در بالاترین مناصب دولتی در پاکستان، بی‌نظیر بوتو همواره در جرگه‌های سیاسی شرکت داشت. مادرش نیز تا زمان اعدام همسرش در کنار او فعال بود و پس از اعدام ذوالفقار علی بوتو، سکان رهبری حزب مردم پاکستان را بعهده گرفت. بی‌نظیر بوتو در فراز و نشیب‌های پر تلاطم دنیای سیاست پاکستان دشمنان بسیاری داشت ولی طرفدارانش هم کم نبودند و به همین دلیل او موفق شد که دو بار به عالی‌ترین مقام سیاسی کشور یعنی نخست‌وزیری پاکستان دست بیابد. بعد از چندین سوءقصد ناموفق یرای به قتل رساندنش، نهایتاً در سال ۲۰۰۷ میلادی و در سن ۵۴ سالگی مورد ترور قرار گرفت و کشته شد. بی‌شک مهمترین میراث بی‌نظیر بوتو این است که او اولین زنی بود که در یک کشور مسلمان با یک حکومت اسلامی به بالاترین مقام سیاسی کشورش دست‌ یافت که این اتفاق مهم راه را برای زنان دیگری گشود تا در مناصب عالی‌رتبه‌ای در ممالک اسلامی نقش داشته‌باشند.

zanaan.com زنان پاکستان

لازم به توضیح است که در مملکتی مثل پاکستان که در آن زن‌ها نقش‌های کلیدی و حساسی را در جامعه ایفا می‌کنند، از ظلم و اجحاف بر علیه زنان نیز نمی‌توان چشم‌پوشید. به نقل از بولتن سیما در شهر راولپندی در نزدیکی اسلام‌آباد، اخیراً در طی یک سال، طبق گزارش روزنامه‌ها، حدود ۸۰ زن به قتل رسیدند که اکثر آنها در اثر سوء تفاهم و تعصب بی‌جای شوهرانشان، جان خود را از دست داده‌اند. تقریباً حدود هزار زن در اثر انفجار کپسول گاز سوخته و جان سپرده‌اند. و هزاران مورد جرائم از قبیل ربوده شدن، قتل، تجاوز، سوزانیدن و … به ثبت رسیده‌است. افکار بسیار سنتی و عقاید بجامانده از «قانون پرده» که سال‌ها گریبانگیر این جامعه بوده در دامن زدن به این‌گونه فجایع نقش پررنگی دارد.

zanaan.com زنان پاکستان

همان‌طور که پیشتر هم اشاره کردیم، با تمام مشکلات موجود برای پیشرفت زنان در جوامع سنتی و مردسالار، باید به پیشگامانی اشاره کرد که از حقوق زنان در پاکستان دفاع می‌کنند و با صعود به مدارج بالا و مناصب کلیدی راه زنانی چون فاطمه جناح و بی‌نظیر بوتو را ادامه میدهند. زنانی مثل دکتر «شمشاد اختر» که برای سال‌ها مدیر اجرایی کمیسیون اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد برای آسیا و اقیانوسیه بود. تیمسار سرلشگر «شاهده ملک» از دیگر زنانی است که در محیط کاملاً مردسالار ارتش پاکستان این موقعیت را داشته که تا درجه سرلشگری ترفیع پیدا کند و به مقام معاونت فرماندهی سپاه بهداشت ارتش پاکستان برسد. در حوزه نظامی جوانی چون خانم «هینا طاهر» از پیشگامانی است که اولین زن خلبان هواپیماهای جنگنده‌ نیروی هوایی پاکستان شده‌است. در حوزه علوم و فن‌آوری نیز می‌توان به دست‌آوردهای خانم «ثانیا نیشتار» اشاره کرد که برای پست دبیرکلی سازمان جهانی بهداشت نامزد شده‌بود و هم‌اکنون به‌عنوان مشاور ارشد نخست وزیر پاکستان در امور رفع فقر و حمایت‌های اجتماعی فعالیت می‌کند. ولی شاید ذکر نام خانم «ملاله یوسف‌زی» از اهمیت خاصی برخوردار باشد. او که در کودکی (۱۱ سالگی) شروع به نوشتن در مورد زندگی زنان در پاکستان کرد، برای تلاش‌هایش درزمینهٔ حق تحصیل کودکان و مخصوصاً دختران در سال ۲۰۱۴ برنده جایزه نوبل شد. کتاب «من ملاله هستم» نوشته اوست.

zanaan.com عضویت در کانال تلگرامی سایت زنان